Deprem Sonrasında İlk Saatlerde Ne Yapmalı? Adım Adım İlk 72 Saat

Kısa cevap

Sarsıntı bitince önce kendini, sonra yanındakileri kontrol et. Gaz kokusu varsa vanayı kapat, camları aç ve binayı terk et. Asansör yerine merdiveni kullan, afet çantanı alıp toplanma alanına yürü. İlk 6 saat aracını kullanma, arama yerine SMS gönder ve sarsıntılar bitene kadar hasarlı binaya girme.

Sarsıntı durdu. Kulağında hâlâ uğultu var, ellerin titriyor, aklından aynı anda on şey geçiyor. Deprem sonrasında ilk saatlerde yapman gerekenler aslında kısa bir sıraya sığıyor. Önce kendi güvenliğini, sonra yanındakileri kontrol et. Gaz kokusu varsa vanayı kapat, camları aç ve binayı terk et. Asansörü değil merdiveni kullan, afet çantanı al, toplanma alanına yürü. Telefonla arama yapmak yerine SMS ve internet mesajı kullan, ilk saatlerde aracını kullanma, hasarlı binaya geri girme.

Bu yazı, sarsıntının bittiği andan ilk 72 saatin sonuna kadar olan süreyi zaman sırasıyla anlatıyor. Her adım AFAD, il afet ve acil durum müdürlükleri, İletişim Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Türk Kızılay gibi resmi kurumların yayımladığı rehberlere dayanıyor. Sarsıntı sırasında ne yapacağını ve enkaz altında kalırsan nasıl davranacağını ayrı bir yazıda anlattım, onu burada tekrar etmeyeceğim. O kısım için deprem anında ne yapmalı yazısına bakabilirsin.

Amacım seni korkutmak değil. Kriz anında insanı en çok zorlayan şey bilgisizlik değil, neyin önce geldiğini bilememek. Bu sayfayı bir kez okuyup ailenle konuşursan, o an geldiğinde zihnin boş bir sayfayla değil, bir sırayla karşılaşır.

Deprem Sonrası "Altın Saatler" Ne Demek?

"Altın saatler" ifadesini resmi bir kaynakta ilk 72 saat için kullanılmış olarak buluyoruz. İstanbul Valiliği'ne bağlı İstanbul Proje Koordinasyon Birimi (İPKB), "Birey ve Aile için Depremde İlk 72 Saat" yayınında şöyle diyor. "Afet sonrası altın saatler olarak adlandırılan ilk 72 saat için her bireyin hazır olması şarttır." Aynı metin, afetlerin ilk dakikalarında herkesin kendi başına olduğunu ve hiçbir ülkede sağlık, itfaiye, arama kurtarma ekiplerinin tüm bireylere anında ulaşmasının mümkün olmadığını vurguluyor.

AFAD "altın saatler" ifadesini kullanmıyor, ama aynı süreyi işaret ediyor. Deprem öncesi, anı ve sonrası rehberinde, deprem sonrası ilk 72 saatte yardım ekipleri sana ulaşana kadar acil ihtiyaçlarını karşılayacak bir afet ve acil durum çantası hazırlamanı öneriyor. AFAD'ın aile planı belgesi de afet sonrasındaki en az 3 günü en kritik zaman olarak anıyor.

İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ise daha dar bir pencereye dikkat çekiyor. 2 Mart 2021 tarihli basın bülteninde "Deprem sonrası ilk 6 saat, canların kurtulması için büyük önem taşıyor" ifadesi yer alıyor. Aynı bültene göre ilk 6 saatte uygulanacak doğru davranışlar hem kendi hayatını hem de yakınlarının hayatını kurtarabiliyor.

Kısacası İstanbul İl AFAD'ın vurguladığı ilk 6 saat, doğru davranışın en çok fark yarattığı dilim. AFAD'ın ve İPKB'nin işaret ettiği ilk 72 saat ise yardımın her yere ulaşamayabileceği, kendi hazırlığının seni taşıması gereken süre. Bu yazıdaki adımları da bu iki zaman dilimine göre sıraladım.

Sarsıntı Biter Bitmez İlk Dakikalarda Ne Yapmalısın?

AFAD'ın rehberindeki ilk cümle bütün sıralamanın özeti gibi. "Önce kendi emniyetinizden emin olun. Sonra çevrenizde yardım edebileceğiniz kimse olup olmadığını kontrol edin." Kendini kontrol etmeden başkasına koşmak, kurtarılacak kişi sayısını bir artırabilir.

Sarsıntının gerçekten bittiğinden emin ol. AFAD, sarsıntı sırasında merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşmamanı söylüyor. Harekete sarsıntı bittikten sonra geç.
Kendini kontrol et. Kanama, ağrı, hareket ettiremediğin bir uzuv var mı bak. Ardından yanındakileri kontrol et. Bursa İl AFAD Müdürlüğü'nün aile rehberi bu adımı ilk sıraya koyuyor ve hemen ardından ayakkabılarını giymeni öneriyor. Yerde kırık cam ve dökülen eşya olabilir.
Gaz kokusu alıyor musun? AFAD'a göre gaz kokusu alırsan gaz vanasını kapat, camları ve kapıları aç, hemen binayı terk et. AFAD, depremlerden sonra çıkan yangınların sık görülen ikincil afetler olduğunu hatırlatıyor.
Vanaları ve şalteri kapat. AFAD, sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatmanı, soba ve ısıtıcıları söndürmeni öneriyor. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü bu adımı bir koşula bağlıyor. Ocağı ve su vanasını kapat, elektrik şalterini ise gaz kokusu alınmıyorsa kapat. Gaz kokusu varsa bir önceki adıma dön. Gaz vanasını kapat, camları ve kapıları aç, binayı terk et.
Kibrit ya da çakmak kullanma. Bursa İl AFAD Müdürlüğü ve Dörtyol Kaymakamlığı deprem sonrasında kibrit, çakmak gibi şeyleri kullanmamanı söylüyor. Kahramanmaraş İl AFAD Müdürlüğü'nün broşürü ışık için el feneri kullanmanı öneriyor.
Dökülen tehlikeli maddeleri temizle. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın deprem sonrası rehberi bu adımı da listede sayıyor. Çamaşır suyu, ilaç, yakıt gibi maddeler ayağının altında ya da bir çocuğun elinin altında kalmasın.
Afet çantanı al. AFAD, sarsıntı bittikten sonra afet ve acil durum çantanı yanına alarak toplanma alanına gitmeni öneriyor. Çantanın içeriğini deprem çantasında neler olmalı yazısında ayrıntılı anlattım.
Deniz kenarındaysan sahilden uzaklaş. AFAD, tsunami tehlikesine karşı sahilden uzaklaşıp mümkün olduğunca yüksek yerlere çıkmanı söylüyor.

Yangın çıkarsa kendini riske atma, binadan çık ve 112'yi ara. Yangın anındaki davranışları yangın anında ne yapmalı yazısında topladım.

Binadan nasıl çıkılır? Asansör, merdiven ve balkon

AFAD'ın talimatı kısa ve net. "Asansör kullanmayın." Elektrik kesilebilir, asansör katlar arasında kalabilir. Çıkışı sarsıntı bittikten sonra merdivenden yap.

Merdivenden inerken şunlara dikkat et:

Koşma, tırabzana tutun, adımını görerek at. Kalabalık bir merdivende itişme.
Merdivende ya da duvarlarda belirgin çatlak, kopma ya da çökme görürsen o yoldan devam etme. Varsa alternatif çıkışı kullan. Bursa İl AFAD'ın aile rehberi, deprem öncesinde evdeki ve binadaki alternatif çıkış yollarını belirlemeni öneriyor.
Balkonu bir sığınak ya da çıkış gibi görme. Kahramanmaraş İl AFAD Müdürlüğü'nün broşürü balkona çıkmamanı açıkça söylüyor.
Çıkarken komşularını kontrol et. Dörtyol Kaymakamlığı'nın rehberi de bunu hatırlatıyor. Bina ayakta olsa bile devrilen eşya altında kalmış ya da yaralanmış biri olabilir.
Binadan çıkınca duvar diplerinde bekleme. AFAD, enerji hatlarından, binalardan, direklerden, ağaçlardan ve duvar diplerinden uzaklaşmanı söylüyor.

Toplanma Alanına Nasıl Gidersin, Nerede Olduğunu Nasıl Öğrenirsin?

Binadan çıktıktan sonraki adres toplanma alanı. AFAD, açık alandaysan önce hemen yakın çevrende acil yardıma ihtiyaç duyanlara yardım etmeni, sonra mahalle toplanma noktana gitmeni öneriyor.

Toplanma alanının nerede olduğunu deprem olmadan önce öğrenmen gerekiyor. e-Devlet Kapısı (turkiye.gov.tr) üzerinde AFAD'ın "Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama" hizmeti var. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü de vatandaşların e-Devlet'teki bu sorgulama başlığından ikametlerine en yakın alanları öğrenebileceğini belirtiyor. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre hizmet, konumuna en yakın üç toplanma alanını adres, koordinat ve harita bilgisiyle gösteriyor.

Toplanma alanına giderken:

Yürü, aracını kullanma. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü'nün uyarısı açık. Acil yardım araçlarının hızlı ulaşabilmesi için ilk 6 saat aracını kesinlikle kullanma. AFAD da cadde ve sokakların acil yardım araçları için boş bırakılmasını istiyor.
Yanına sıcak tutacak giysi al. Toplanma alanında saatlerce kalabilirsin.
Toplanma alanında kal. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü, yetkililer çağrıda bulununcaya kadar toplanma alanında kalmanı istiyor.
Resmi duyuruları takip et. AFAD radyo ve televizyon gibi kitle iletişim araçlarından yapılacak uyarıları dinlemeni söylüyor. Dörtyol Kaymakamlığı'nın rehberi de yalnızca yetkililerin açıklamalarını dikkate almanı istiyor ve dedikoduların paniğe yol açtığını hatırlatıyor.

İlk Saatlerde Telefonu Neden Kullanmamalısın? Aileye Nasıl Ulaşırsın?

İlk refleks herkesi aramak olur. Ama çok sayıda kişi aynı anda arama yaptığında hatlar zorlanır ve en çok ihtiyacı olanlar, yani 112'ye ulaşmaya çalışanlar, bundan zarar görebilir.

AFAD'ın talimatı büyük harflerle yazılmış. "ACİL DURUMLARI ve YANGINLARI bildirmek dışında telefonları KULLANMAYIN." Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın deprem sonrası rehberi ve İstanbul İl AFAD Müdürlüğü de aynı yönde. İletişim için SMS ve internet mesajlaşmasını kullan, acil durum dışında sesli arama yapma.

Aile buluşma planı nasıl olmalı?

Deprem bir hafta içi öğleden sonra olursa ailenin bir kısmı işte, bir kısmı okulda, bir kısmı evde olabilir. AFAD'ın aile planı önerileri bu dağınıklık için hazırlanmış:

Birden fazla buluşma yeri belirle. AFAD, eve ulaşılamayacak durumlar için aile bireyleriyle iletişimin nasıl sağlanacağını ve alternatif buluşma yerlerini önceden belirlemeni öneriyor. Aile planı belgesi buluşma alanlarını ev içi, bina dışı ve toplanma alanları olarak sayıyor. Bursa İl AFAD da evin içinde ve dışında buluşma yerleri belirlemeni istiyor.
Bölge dışından bir irtibat kişisi seç. AFAD'ın aile planı belgesi, bölge dışındaki ve şehir içindeki destek kişilerinin iletişim bilgilerini plana yazmanı istiyor. Bursa İl AFAD da bölge dışında bağlantı kuracağın kişileri ve telefon numaralarını belirlemeni öneriyor. Böyle bir kişi, ailede herkesin durumunu bildirdiği ortak bir haber noktası olabilir.
Çocuklarına öğret. Kahramanmaraş İl AFAD Müdürlüğü, aile buluşma yerlerini çocuklarına öğretmeni öneriyor. Önemli numaraların telefon dışında, kâğıt üzerinde de yazılı olması işini kolaylaştırır.

AFAD Acil uygulaması ne işe yarıyor?

AFAD'ın "AFAD Acil" mobil uygulaması, App Store'da T.C. İçişleri Bakanlığı adıyla "Afad Acil Çağrı" olarak yer alıyor. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü'nün tanıtımına göre uygulama, internet bağlantısı üzerinden tek tuşla 112 Acil Çağrı Merkezi'ne ulaşmanı, sesli konuşamıyorsan hazır mesaj göndermeni, en yakın toplanma alanlarını harita üzerinde görmeni ve afet farkındalığına yönelik eğitim videolarına ulaşmanı sağlıyor. Uygulamayı deprem olmadan önce kurup nasıl çalıştığını tanımak, telefonunu bir güvenlik aracına çevirmenin basit bir parçası. Bu konuyu telefonu güvenlik aracına çevirmek yazısında daha geniş anlattım.

Artçı Depremler Ne Zaman Biter, Eve Ne Zaman Dönebilirsin?

AFAD'ın ifadesiyle her büyük depremden sonra mutlaka artçı depremler olur. Artçılar zamanla seyrekleşir ve büyüklükleri azalır. Ama hasarlı binalarda yeni zarara yol açabilirler.

Bu yüzden kural basit. AFAD'a göre sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı binalara girilmemeli. Bursa İl AFAD Müdürlüğü de artçı sarsıntıları düşünerek eve dönmemeni öneriyor.

Pratikte bunun anlamı şu:

"Bir şey almak için iki dakikalığına" girme. İhtiyacın olanı çıkarken çantanda almış olman bu yüzden önemli.
Binanın girilebilir olup olmadığına kendi başına, gözle karar verme. Dörtyol Kaymakamlığı hasar varsa kesinlikle içeri girmemeni söylüyor. Görünür hasar yoksa da resmi yetkililerin yönlendirmesini bekle.
Artçı sırasında açık alandaysan binalardan, duvarlardan, direklerden ve enerji hatlarından uzak dur. İletişim Başkanlığı'nın rehberi, artçı depremler sırasında da ana depremde yapılması gerekenlerin yapılmasını söylüyor.

Enkaz Altında Kalanlar İçin Ne Yapabilirsin, Ne Yapmamalısın?

Bu, ilk saatlerin en zor kısmı. Bir sesin geldiği yıkıntının başında durmak ve hiçbir şey yapamamak dayanılmaz gelir. AFAD, açık alanda önce yakın çevrende acil yardıma gerek duyanlara yardım etmeni ve yardım çalışmalarına katılmanı istiyor. Öte yandan İçişleri Bakanlığı'nın aktardığına göre bir AFAD personeli, enkaz altındaki bir yaralı çıkarılırken yapılacak bir hatanın "telafisi mümkün olmayan sonuçlara neden olabileceğine" dikkat çekiyor ve ekiplerin yeni çökmeleri önlemek için enkazda destekleme unsurları kullandığını anlatıyor.

Resmi kaynakların söylediklerini bir araya getirince tablo şöyle.

Yapabileceklerin

112'yi ara ve yeri net tarif et. Sağlık Bakanlığı'nın ilk yardım eğitim kitabı, 112 aranırken kesin yer ve adres bilgisi verilmesini, olay yerine yakın bir cadde ya da çok bilinen bir yerin adının söylenmesini öneriyor. Bina adını, kaç kişinin içeride olabileceğini ve sesin hangi noktadan geldiğini söyle.
Sesle araştır ve yeri not et. Dörtyol Kaymakamlığı, görünürde yaralı yoksa enkazın belli yerlerinde içeride kimse olup olmadığını sesle araştırmanı öneriyor. AFAD da enkaz altında kalanlara borulara ya da duvarlara vurarak yerlerini bildirmelerini söylüyor. Bu yüzden dikkatli dinlemek önemli. Ses duyduğun yeri ekiplere aktar.
Ekipleri bekle ve yönlendir. Dörtyol Kaymakamlığı, arama kurtarma gelmeden içinde canlı olduğunu düşündüğün enkazı terk etmemeni, ekipler geldikten sonra ise çekilip ancak senden yardım istendiğinde yardım etmeni öneriyor.
Özel ilgiye ihtiyacı olanları gözet. AFAD, bebek, çocuk, yaşlı, engelli ve hamilelere destek olmanı istiyor.

Yapmaman gerekenler

Kendini yıkıntının üstünde tehlikeye atma. AFAD'ın ilk kuralı önce kendi emniyetinden emin olman. Kurtarıcı yaralanırsa ekiplerin işi bir kişi daha artar.
Büyük parçaları gelişigüzel oynatma. Bu konuda kaynaklarda halka yönelik ayrıntılı bir talimat bulamadım, bu yüzden bunu kendi çıkarımım olarak söylüyorum. Eğitimli AFAD ekipleri bile yeni çökmeleri önlemek için destekleme kullanıyorsa, eğitimi ve ekipmanı olmayan birinin kolon, döşeme gibi büyük parçaları çekmesi risklidir. Bunun yerine ekiplere yer ve bilgi ver.
Enkazın etrafında kibrit, çakmak kullanma. Gaz kaçağı ihtimali her zaman var.

Kendin enkaz altında kalırsan ne yapacağını deprem anında ne yapmalı yazısında anlattım.

Yaralı Varsa İlk Yardımda Hangi Genel İlkelere Uymalısın?

Bu bölüm tıbbi tedavi tavsiyesi değil. Sağlık Bakanlığı'nın ilk yardım eğitim kitabında yer alan genel ilkeleri aktarıyorum. Gerçek bir yaralanmada 112'nin ve sağlık ekiplerinin yönlendirmesi esastır. İlk yardımı gerçekten uygulayabilmek için sertifikalı bir eğitim almanı öneririm. Türk Kızılay, ilk yardım eğitim merkezi bulunan şubelerinde bu eğitimi veriyor.

Sağlık Bakanlığı ilk yardımın temel uygulamalarını üç başlıkta topluyor.

Koruma. Olay yerini değerlendir, güvenli bir ortam oluştur ve durumun ağırlaşmasını önle. Bakanlığın ifadesiyle ilk yardımcı önce kendi can güvenliğini korumalı.
Bildirme. 112'yi en kısa sürede ara. Sakin ol ya da sakin olan birinin aramasını sağla. Yeri, yaralı sayısını ve durumunu söyle. Bakanlığın ifadesiyle telefonu, 112 hattındaki görevli gerekli bilgileri aldığını söyleyinceye kadar kapatma.
Kurtarma. Olay yerinde uygun müdahaleyi yap. Kitaba göre hayati tehlike yoksa müdahale yaralı hareket ettirilmeden yapılır.

Dış kanamada kitaptaki genel ilke, kanayan yerin üzerine temiz bir bezle bastırmak, gerekirse bandajla sarmaktır. Bunun ötesindeki her uygulama eğitim gerektirir. Yaralının durumu ve tedavisi konusunda 112'nin ve hekimin yönlendirmesine uy.

İlk 72 Saati Nasıl Geçirirsin?

İlk 6 saatin telaşı geçtikten sonra iş bir dayanıklılık meselesine dönüşür. Bu sürede şunlara odaklan:

Bir yerde kal ve haber ver. Toplanma alanında ya da yetkililerin yönlendirdiği yerde kal. Bulunduğun yeri ve durumunu bölge dışındaki irtibat kişine SMS ile bildir.
Kaynaklarını yönet. Çantandaki suyu, yiyeceği, telefon şarjını ve pili idareli kullan. Telefonu yalnızca gerektiğinde kullan.
Kırılgan olanları gözet. Bebekler, çocuklar, yaşlılar, engelliler ve hamileler için AFAD'ın çağrısı ilk 72 saat boyunca geçerli.
Resmi duyurulara güven. Sosyal medyadaki doğrulanmamış uyarıları yayma. Bilgiyi AFAD, valilik ve kaymakamlık gibi resmi kaynaklardan al.
Kendine ve yanındakilere dikkat et. Uyuyamamak, sürekli tetikte olmak ya da donup kalmak ağır bir olayın ardından görülebilen tepkiler. Uzun sürerse ya da günlük hayatını zorlarsa bir hekime ya da ruh sağlığı uzmanına başvur.

Su ve gıda güvenliği nasıl sağlanır?

Şebeke suyu deprem sonrasında kirlenmiş olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın deprem sonrası bulaşıcı hastalıklarla ilgili önerileri şöyle:

Kaynağı bilinmeyen ve güvenliğinden emin olmadığın suyu içme.
İçme ve kullanma suyu olarak yetkililerin güvenli olduğunu bildirdiği şebeke suyunu ya da Sağlık Bakanlığı'ndan ruhsatlı kapalı ambalajlı suyu kullan.
Zorunlu hallerde suyu kaynatarak kullan. Kaynatma mümkün değilse Bakanlık, suyun çamaşır suyuyla (klorla) dezenfekte edilip tüketilmesini öneriyor.
Yemek hazırlamadan önce ellerini su ve sabunla yıka. Sebze ve meyve dışındaki gıdaları iyice pişir, çiğ gıdaları pişmişlerden ayrı tut.
Ellerini özellikle yemekten önce ve tuvaletten sonra en az 20 saniye su ve sabunla yıka. Su ve sabun yoksa alkol içerikli el antiseptiği kullan.
Kendini, çocuklarını ve giysilerini içme suyu kaynaklarından uzakta yıka.

Kriz anında donmadan nasıl önceliklendirirsin?

Sarsıntı bittiğinde insanı en çok zorlayan şey, aynı anda yapılması gereken onlarca işin üst üste binmesi. Bazı insanlar bu anda donar, bazıları ise ilk aklına geleni yapar. İkisi de anlaşılır tepkiler. Önemli olan, önceden düşünülmüş bir sıranın zihninde hazır durması.

Kişisel güvenlikte kullandığım K.A.L.K. Protokolü (Kabul Et, Algıla, Lehine Çevir, Kalk) tam bu an için var. Yakında çıkacak kitabım Muhafız'ın sayfasında "Tehlike anında seni donmaktan kurtarıp eyleme geçiren zihinsel işletim sistemi" olarak tanımlanıyor. K.A.L.K. Protokolü ve kriz yönetimi, kitabın konuları arasında. Durumsal farkındalıkla ilgili diğer yazılar için Durumsal Farkındalık rehberine göz atabilirsin.

Şimdi Ne Yapmalısın?

Bu yazıdaki adımların çoğu ancak önceden hazırlık yapılmışsa işe yarar. Bugün yapabileceklerin şunlar:

e-Devlet üzerinden evine, işyerine ve çocuğunun okuluna en yakın toplanma alanlarını sorgula ve oraya bir kez yürü.
Ailenle evin dışında ve toplanma alanında olmak üzere birden fazla buluşma yeri belirle.
Bölge dışında yaşayan bir yakınını irtibat kişisi yap ve numarasını herkesin kâğıt üzerinde de taşımasını sağla.
Evdeki gaz vanasının, su vanasının ve elektrik şalterinin yerini ailedeki herkese göster.
Afet çantanı hazırla ya da kontrol et. Yanında el feneri ve ayakkabı olsun.
AFAD Acil uygulamasını kur ve bir kez açıp tanı.
Fırsat bulursan sertifikalı bir ilk yardım eğitimine katıl.

Deprem sonrasının ilk saatleri herkes için kaotik geçer. Bu kaosu tamamen ortadan kaldıramazsın, ama içinde neyin önce geldiğini bilerek hareket edebilirsin. Önce kendin, sonra yanındakiler, sonra gaz ve çıkış, sonra toplanma alanı ve haber. Bu sırayı bugün ailenle bir kez konuşmak, o an geldiğinde en değerli hazırlığın olabilir.

Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

Deprem sonrası altın saatler nedir?

İstanbul Proje Koordinasyon Birimi, afet sonrası ilk 72 saati altın saatler olarak tanımlıyor. Bu sürede sağlık, itfaiye ve arama kurtarma ekiplerinin herkese anında ulaşması mümkün olmayabilir, bu yüzden her bireyin kendi hazırlığıyla bu süreyi karşılaması gerekir. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü ayrıca ilk 6 saatin canların kurtulması için büyük önem taşıdığını vurguluyor.

Deprem sonrası elektrik, gaz ve su vanaları kapatılmalı mı?

Evet. AFAD, sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatmanı, soba ve ısıtıcıları söndürmeni öneriyor. Gaz kokusu alırsan gaz vanasını kapat, camları ve kapıları aç ve hemen binayı terk et. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü, elektrik şalterinin gaz kokusu alınmıyorsa kapatılmasını belirtiyor. Bursa İl AFAD ve Dörtyol Kaymakamlığı da deprem sonrasında kibrit ya da çakmak kullanmamanı söylüyor.

Deprem sonrası telefonla arama yapmalı mıyım?

AFAD, acil durumları ve yangınları bildirmek dışında telefonları kullanmamanı istiyor. Aynı anda yapılan çok sayıda arama hatları zorlar ve 112'ye ulaşmaya çalışanları güçleştirir. Ailene ve yakınlarına haber vermek için SMS ve internet mesajlaşmasını kullan. AFAD'ın aile planı belgesi bölge dışındaki bir destek kişisinin bilgilerini plana yazmanı istiyor. Böyle bir kişi, ailede herkesin durumunu bildirdiği ortak bir haber noktası olabilir.

Depremden sonra eve ne zaman dönebilirim?

AFAD'a göre her büyük depremden sonra artçı depremler olur ve bunlar hasarlı binalarda yeni zarara yol açabilir. Bu yüzden sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı binalara girilmemeli. Binanın girilebilir olup olmadığına kendi başına, yalnızca gözle bakarak karar verme. İstanbul İl AFAD Müdürlüğü, yetkililer çağrıda bulununcaya kadar toplanma alanında kalmanı istiyor. Resmi yetkililerin yönlendirmesini bekle.

Toplanma alanımı nasıl öğrenirim?

e-Devlet Kapısı'ndaki AFAD'ın Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama hizmetini kullanabilirsin. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre hizmet, konumuna en yakın üç toplanma alanını adres, koordinat ve harita bilgisiyle gösteriyor. Toplanma alanını deprem olmadan önce öğren, evinden, işinden ve çocuğunun okulundan oraya bir kez yürüyerek gidip yolu tanı. İstanbul İl AFAD, deprem sonrası ilk 6 saat araç kullanmamanı istiyor.

Enkaz altında birinin sesini duyarsam ne yapmalıyım?

Önce kendi güvenliğini sağla ve 112'yi arayarak yeri net tarif et. Sesin hangi noktadan geldiğini not edip kurtarma ekiplerine aktar. Dörtyol Kaymakamlığı, ekipler gelene kadar canlı olduğunu düşündüğün enkazı terk etmemeni, ekipler gelince çekilip ancak senden yardım istendiğinde yardım etmeni öneriyor. Eğitimin ve ekipmanın yoksa büyük parçaları oynatmaya çalışma, çünkü AFAD ekipleri bile yeni çökmeleri önlemek için destekleme kullanıyor.

Paylaş

Yazar