Deprem Anında Ne Yapmalı? Evde En Güvenli Yer ve Adım Adım Talimatlar

Kısa cevap

Deprem anında koşma. Olduğun yerde diz üstü çök, başını ve enseni koruyacak şekilde kapan, düşmemek için sabit bir yere tutun ve sarsıntı bitene kadar bekle. Evde en güvenli yer, sağlam bir masanın altı ya da dolu bir mobilyanın yanı veya iç duvar dibidir. Pencere, avize, dolap ve dış duvarlardan uzak dur.

Sarsıntı başladığı anda düşünmeye vaktin olmaz. Birkaç saniye içinde ya bir yere koşarsın ya da olduğun yerde doğru pozisyonu alırsın. Resmi kurumların hepsi aynı şeyi söylüyor. Sarsıntı sırasında koşma, olduğun yerde çök, kapan, tutun, sarsıntı bitene kadar bekle.

Bu yazı, AFAD'ın talimatlarına ve ABD'deki Deprem Ülkesi İttifakı (Earthquake Country Alliance), USGS ve Ready.gov gibi resmi kaynaklara dayanıyor. Evin en güvenli yerini, "hayat üçgeni" ve kapı eşiği tartışmasını ve bulunduğun yere göre ne yapacağını adım adım bulacaksın.

Önemli bir not baştan. Hiçbir pozisyon hayatta kalmayı garanti etmez. Binanın sağlamlığı her şeyden önce gelir. Ama sarsıntının ilk saniyelerinde doğru hareket, düşen ve savrulan eşyalardan yaralanma ihtimalini azaltır. Senin kontrolünde olan kısım budur.

Deprem anında ilk yapman gereken ne?

AFAD'ın "Deprem Anında Neler Yapmalısınız?" sayfasındaki temel talimat şu cümledir. "Güvenli bir yer bulup, diz üstü ÇÖK, baş ve enseyi koruyacak şekilde KAPAN, düşmemek için sabit bir yere TUTUN hareketini yapın. Deprem sırasında sarsıntı durana kadar olduğunuz yerde kalın."

Bunu dört adıma bölebiliriz.

Çök. Olduğun yerde hemen dizlerinin üzerine çök. Deprem Ülkesi İttifakı'nın ShakeOut rehberine göre bu pozisyon seni sarsıntının yere düşürmesinden korur ve düşen ya da savrulan eşyaların sana çarpma ihtimalini azaltır.
Kapan. Başını ve enseni koru. Yakınında sağlam bir masa varsa altına gir. Yoksa bir iç duvarın dibine çök ve başını, enseni kollarınla kapat. AFAD, başı "iki elinizin arasına alarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile" korumayı öneriyor.
Tutun. Masanın altındaysan bir elinle masanın ayağına tutun. Masa kayarsa onunla birlikte hareket et. Masa yoksa iki elinle ensene kapan ve pozisyonu koru.
Bekle. Sarsıntı tamamen bitene kadar yerinden kalkma. AFAD'ın ifadesiyle "Sarsıntı sırasında binayı terk etmeye çalışmayın."

Neden yerinde kalmalısın? AFAD aynı sayfada şunu yazıyor. "Araştırmalar, çoğu yaralanmanın bina içinde hareket ederken veya dışarı çıkmaya çalışırken oluştuğunu göstermektedir." Deprem Ülkesi İttifakı da binanın dış duvarlarının yakınını en tehlikeli yer olarak tanımlıyor, çünkü pencereler, cepheler ve mimari süsler genellikle ilk düşen parçalar oluyor.

Deprem anında evde en güvenli yer neresi?

Kısa cevap şu. Evde en güvenli yer, bulunduğun odada sağlam bir masanın altı ya da masa yoksa dolu ve hacimli bir mobilyanın yanı veya iç duvarın dibidir. Orada çök, kapan, tutun yaparsın.

AFAD'ın tarifi şöyle. "Varsa sağlam sandalyelerle desteklenmiş masa altına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelerek veya uzanarak" korun. Deprem Ülkesi İttifakı da sağlam bir masanın ya da çalışma masasının altındaki boşluğun, bina hasar görse bile büyük ihtimalle korunacağını belirtiyor. Mobilya yoksa bir iç duvarın dibine çöküp başını ve enseni kollarınla korumak düşen eşyalardan yaralanma riskini yine azaltır.

Evin en güvenli yeri kadar uzak durman gereken yerleri de bilmek gerekir. AFAD ve Deprem Ülkesi İttifakı'nın listeleri birleştirildiğinde uzak durman gerekenler şunlar.

Pencereler, camlı kapılar, aynalar
Dışarıya bakan duvarlar
Avize, sarkıt lamba ve tavandan asılı her şey
Sabitlenmemiş dolap, kitaplık, raf ve uzun mobilyalar
Buzdolabı gibi büyük ev aletleri
İçinde ağır ya da cam eşya olan mutfak dolapları

Banyo, koridor ya da belirli bir oda daha mı güvenli? Resmi rehberler bir oda adı vermiyor. Önerileri, sarsıntı sırasında başka bir odaya koşmadan, bulunduğun odadaki en yakın güvenli noktaya geçmen. Bu yüzden asıl iş depremden önce yapılır. Her odada nereye çökeceğini şimdiden belirlersen, o an aramana gerek kalmaz.

Hayat üçgeni doğru mu, kapı eşiği güvenli mi?

"Hayat üçgeni" yıllardır sosyal medyada dolaşan bir iddia. Teyit'in analizine göre bu teori, kendini arama kurtarma uzmanı olarak tanıtan Doug Copp'un yıllar önce e-postayla yayılan yazısına dayanıyor. İddianın özü, masanın altına girmek yerine büyük eşyaların yanına kıvrılıp yatmak, çünkü bina çöktüğünde eşyanın yanında bir boşluk oluşacağı varsayımı.

Deprem Ülkesi İttifakı bu tavsiyeyi açıkça önermiyor ve "hayat üçgenine girmeyin" diyor. Gerekçeleri şöyle.

Teori, binaların depremde her zaman çöktüğünü varsayıyor. Bu yanlış. Özellikle düz "pankek" tipi çöküş her yerde nadir görülüyor.
Bina çöktüğünde içerideki tüm mobilyaların ezildiğini varsayıyor. Bu da yanlış. İnsanlar mobilyaların ve başka korunakların altında hayatta kalabiliyor.
İnsanların binalarının nasıl çökeceğini ve boşlukların nerede oluşacağını önceden kestirebileceğini varsayıyor. Sarsıntının yönü ve binanın kendine özgü yapısı bunu neredeyse imkânsız kılıyor.

Teyit'in haberine göre AKUT da "yaşam üçgeni" adını yıllardır düzeltmeye çalıştığını belirtmiş.

Burada bir karışıklığı da netleştirelim. AFAD'ın sayfasında da "kendinize hayat üçgeni oluşturun" ifadesi geçiyor. Ama AFAD'ın tarif ettiği şey, sağlam masanın altına ya da dolu mobilyanın yanına çömelip başını koruman ve sabit bir yere tutunman. Aynı bölümde çök, kapan, tutun talimatı da yer alıyor. Viral iddiadaki gibi "masanın altına asla girme" diye bir öneri yok. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın deprem rehberi de aynı ifadeyi, sağlam masa altına ya da dolu mobilya yanına çömelerek korunma anlamında kullanıyor.

Kapı eşiği efsanesi de aynı kategoride. Deprem Ülkesi İttifakı'na göre modern evlerde kapı çerçeveleri evin başka herhangi bir bölümünden daha sağlam değil ve en olası yaralanma sebebi olan düşen ya da savrulan eşyalara karşı koruma sağlamıyor. Ready.gov da açıkça "kapı eşiğine girme" diyor. AFAD'ın talimatı da açık. "Size yakın çok sağlam ve yüke dayanıklı bildiğiniz bir kapı değilse, kapıyı kullanmayın. Çoğu iç mekan kapısı basitçe inşa edilmiştir ve sizi korumaktan uzaktır."

Bulunduğun yere göre deprem anında ne yapmalısın?

Aşağıdaki adımlar AFAD ve diğer resmi kaynaklardaki talimatlara dayanıyor.

Evde, salonda ya da odada

Panik yapma. AFAD'ın ilk maddesi budur.
Sabitlenmemiş dolap, raf ve pencerelerden uzaklaş.
En yakın sağlam masanın altına ya da dolu bir koltuğun, kanepenin yanına çök.
Başını ve enseni koru, sabit bir yere tutun.
Sarsıntı durana kadar yerinden kalkma. Başka bir odaya koşma.

Yataktaysan

Yatakta kal. AFAD'ın ifadesiyle "Sarsıntı başladığında yataktaysanız orada kalın."
Üzerine düşebilecek ağır bir eşya yoksa yastıkla başını ve enseni koru.
Yatağın üstünde ağır bir raf, tablo ya da avize varsa, AFAD'ın önerisine göre en yakın güvenli alana geç.

Deprem Ülkesi İttifakı ek olarak yüzüstü uzanmayı ve kollarını başına yakın tutmayı öneriyor. Karanlıkta yere basarsan kırık cama basma riskin de var. Bu yüzden yatağın başına ayakkabı ve fener koymak iyi bir hazırlık.

Mutfaktaysan

Ocağın ya da fırının hemen yanındaysan ve uzanabiliyorsan kapat. AFAD, mutfak gibi iş aletlerinin bulunduğu yerlerde "ocak, fırın vb. cihazları kapatın" diyor.
Dökülebilecek malzemelerden, sıcak tencerelerden ve bıçaklardan uzaklaş.
Üst dolaplardan, buzdolabından ve camlı raflardan uzak bir noktada çök, kapan, tutun.

USGS de iç mekânda özellikle mutfaklardan uzak durmayı öneriyor. Mutfak, düşen ve kırılan eşyanın en yoğun olduğu yerlerden biri.

Merdivende ya da asansördeysen

Merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşma. Bu AFAD'ın açık talimatı.
Merdivendeysen tırabzana tutunarak olduğun yerde alçal, başını koru ve sarsıntının bitmesini bekle.
Deprem sırasında asansöre binme. AFAD "Asansör kullanmayın" diyor.
Sarsıntı başladığında asansörün içindeysen, Yeni Zelanda sivil savunma kurumu Get Ready'nin önerisine göre çök, kapan, tutun yap. Sarsıntı bitince güvenliyse en yakın katta in.

Balkondaysan

Balkona çıkma. İçerideysen balkona yönelme.
Balkondan ya da pencereden asla atlama. AFAD bunu ayrı bir madde olarak yazıyor. "Balkonlardan ya da pencerelerden atlamayın."
Sarsıntı başladığında zaten balkondaysan olduğun yerde alçal, başını koru ve sarsıntı bitince içeri geç.

Tekerlekli sandalyedeysen ya da hareketin kısıtlıysa

Tekerlekleri kilitle. AFAD'ın talimatı "Tekerlekli sandalyede iseniz tekerlekleri kilitleyerek başınızı ve boynunuzu korumaya alın."
Öne doğru eğil, başını ve enseni kollarınla, bir kitapla ya da yastıkla kapat.
Sarsıntı bitene kadar bu pozisyonda tutun.
Yürüteç kullanıyorsan ShakeOut rehberine göre dikkatlice olabildiğince alçal, başını koru ve tutun.
Baston kullanıyorsan ya çök, kapan, tutun yap ya da bir sandalyeye veya yatağa oturup başını ve enseni iki elinle koru. Bastonunu yakınında tut, sarsıntı bitince lazım olacak.

Yeni Zelanda sivil savunmasının güzel bir ifadesi var. En iyi korunma biçimi, senin bedenin için işe yarayandır. Yere çökemiyorsan çökmeye zorlama, alçal ve başını koru.

Sokakta ya da açık alandaysan

Dışarıda kal. Binaya girmeye çalışma.
AFAD'ın ifadesiyle "Enerji hatlarından, diğer binalardan, direklerden, ağaçlardan ve duvar diplerinden uzaklaşın."
Açık bir alana ulaşınca çömel ve çevreden gelebilecek tehlikelere karşı hazırlıklı ol.
Binalardan düşebilecek baca, cam kırıkları ve sıvalara dikkat et. AFAD'a göre dışarıdaki en büyük tehlike binaların dış duvarlarının yıkılmasıdır.
Yamaç altlarında durma. Toprak kayması ve taş düşmesi riski var.

Araç kullanıyorsan

Bina, ağaç, direk ve üst geçitlerden uzak, güvenli bir yerde yolu kapatmadan sağa yanaş ve dur.
AFAD'a göre kontak anahtarını yerinde bırak, pencereler kapalı şekilde araç içinde kal. Deprem Ülkesi İttifakı el frenini çekmeyi, Get Ready emniyet kemerini takılı tutmayı öneriyor.
Sarsıntı bitince dikkatle devam et. Hasar görmüş yol, köprü ve rampaları kullanma.
Durduğun yer güvenli değilse AFAD aracı durdurup açık bir alana geçmeni öneriyor.
Tünelin içindeysen ve çıkışa yakın değilsen AFAD'ın talimatı şöyle. "Aracınızı durdurup aşağıya inin ve aracınızın yanına yan yatarak ayaklarınızı karnınıza çekin, ellerinizi de başınızın üstüne kavuşturun." Kapalı otopark için AFAD'ın talimatı ise şu. "Kapalı bir otoparkta iseniz; arabanızın dışına çıkıp yanına yatın."

Metroda, trende ya da toplu taşımadaysan

AFAD'ın ifadesiyle "Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inmeyin." Raylarda elektrik çarpması ve çarpışma riski var.
Sıkıca tutturulmuş bir askıya ya da korkuluğa tutun.
Metro ve tren personelinin talimatlarını izle.

Alışveriş merkezinde ya da mağazadaysan

Çıkışa, yürüyen merdivene ya da asansöre koşma.
Camlı vitrinlerden, üst üste dizilmiş ürün raflarından uzaklaş.
Deprem Ülkesi İttifakı'na göre bir alışveriş arabasının yanına, askılı giysi reyonlarının altına ya da depo raflarının en alt katına çökmek ek koruma sağlayabilir.
Başını ve enseni koru, sarsıntı bitene kadar bekle.
Sarsıntı bitince görevlilerin yönlendirmesiyle, kalabalığa karışmadan sakin şekilde çık.

Sinemada, tiyatroda ya da stadyumdaysan

Koltuğundan kalkıp koşma. Kalabalık yerlerde asıl tehlike panikle çıkışa yığılmaktır.
Deprem Ülkesi İttifakı'nın önerisi şöyle. Koltuğunun önüne çök ya da olabildiğince öne eğil, başını kollarınla kapat ve sarsıntı bitene kadar iki elinle enseni tut.
Sarsıntı bitince görevlilerin talimatlarına uy.

Okulda ya da iş yerindeysen

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın rehberine göre sağlam sıra ya da masaların altında veya yanında, koridordaysan duvarın yanında çök, kapan, tutun yaparak başını ve boynunu koru.
Pencerelerden, camlı bölmelerden ve dolaplardan uzak dur.
Çok katlı binadaysan asansörü kullanma. Deprem Ülkesi İttifakı yüksek binalarda da çök, kapan, tutun öneriyor.
Sarsıntı bitince tatbikatta öğrendiğin yoldan toplanma alanına git.

Deniz kıyısındaysan (tsunami riski)

Sarsıntı sırasında önce kendini koru. Çök, kapan, tutun.
Deprem Ülkesi İttifakı'na göre ayakta durabilecek kadar sarsıntı azaldığı anda hızla yüksek bir yere ya da iç kesimlere yürü, çünkü tsunami kısa sürede gelebilir.
Resmi bir uyarı bekleme. Yeni Zelanda sivil savunmasının kuralı "Long or strong, get gone", yani uzun ya da güçlü bir deprem hissettiysen hemen uzaklaş. Aynı kaynağa göre ayakta durmayı zorlaştıran ya da bir dakikadan uzun süren bir sarsıntı, denizin alışılmadık şekilde çekilmesi ya da tuhaf bir uğultu doğal uyarı işaretleridir.
AFAD da kıyı bölgesinde "sahilden uzaklaşıp mümkün olduğunca yüksek yerlere çıkın" diyor.
Yüksek yere ulaşamıyorsan gidebildiğin kadar uzağa ve yükseğe git. Yetkililer güvenli dediği ana kadar kıyıya dönme.

Deprem anında neler yapılmamalı?

Resmi rehberlerde tekrar tekrar geçen yanlışları tek listede topladım.

Koşmak. Dışarıya ya da başka bir odaya koşma. Deprem Ülkesi İttifakı ve Ready.gov koşmamanı açıkça söylüyor.
Merdivene ve çıkışa yönelmek. AFAD "Merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşmayın" diyor.
Asansör kullanmak. Sarsıntı sırasında da sonrasında da kullanma.
Balkona çıkmak ya da balkondan, pencereden atlamak.
Kapı eşiğinde durmak. Koruma sağlamıyor.
Pencere, avize ve uzun dolapların yanında kalmak.
Kibrit ya da çakmak yakmak, elektrik düğmelerine dokunmak. AFAD, gaz kaçağı ihtimaline karşı bunlardan kaçınmanı söylüyor.
Telefonu gereksiz kullanmak. AFAD, acil durumları ve yangınları bildirmek dışında telefon kullanmamanı söylüyor. USGS'ye göre gereksiz aramalar acil müdahale için gereken hatları meşgul edebilir.
Metro ya da trenden kendi başına inmek.

Sarsıntı bitince ilk dakikalarda ne yapmalısın?

Sarsıntı durunca ilk birkaç dakika için AFAD ve USGS'nin önerdiği sıra şöyle.

Önce kendine bak. Yaralı mısın, yanındakiler iyi mi, kontrol et.
Ayakkabını giy. Yerde kırık cam ve düşmüş eşyalar olabilir.
Gazı kontrol et. Gaz kokusu alırsan vanayı kapat, pencereleri aç. Kibrit, çakmak yakma, elektrik düğmelerine dokunma. AFAD sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatmayı, soba ve ısıtıcıları söndürmeyi öneriyor. USGS, kapattığın gazı kendin açmamanı, bunu gaz şirketine bırakmanı söylüyor.
Yangına bak. Küçük bir yangın varsa ve güvenle müdahale edebiliyorsan müdahale et, değilse hemen çık. Yangın anında adımlar için yangın anında ne yapmalı rehberine bakabilirsin.
Binadan çık. AFAD'a göre acil durum çantanı alıp binayı daha önce belirlediğin yoldan terk et ve toplanma alanına git. Merdiveni kullan, asansörü kullanma.
Artçıya hazır ol. AFAD'ın ifadesiyle "Her büyük depremden sonra mutlaka artçı deprem olur." Artçı sırasında da ana depremde yaptıklarını yap. Sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı binalara girme.
Acil durumda 112'yi ara. Yaralı, yangın ya da enkaz altında kalan biri varsa 112'yi ara. USGS'nin uyardığı gibi büyük bir depremde ekipler hemen ulaşamayabilir. Bu yüzden hatları gereksiz meşgul etme.

Enkaz altında kalırsan ne yapmalısın?

AFAD'ın enkaz ya da göçük altında kalanlar için talimatları kısa ve net.

Kibrit ve çakmak yakma.
Hareket etme ve toz kaldırma.
Ağzını ve burnunu bir mendil ya da kıyafetinle kapat.
Sesini duyurmak için borulara ya da duvara vur, düdüğün varsa çal.
Bağırmayı son çare olarak kullan. Bağırmak toz yutmana yol açabilir ve seni yorar.

Deprem çantana ve yatağının yanına bir düdük koymanın sebebi de bu.

Deprem anında neden donup kalırız, tatbikat neden önemli?

Ani bir sarsıntıda ilk saniyelerde kalakalmak da kapıya koşmak da riskli. ShakeOut'un "neden katılmalı" sayfasında şöyle yazıyor. Güçlü sarsıntı seni yere düşürmeden ya da üzerine bir şey düşmeden önce kendini korumak için yalnızca birkaç saniyen olabilir. Hızlı tepki vermek için sık pratik yapman gerekir. USGS'nin ifadesiyle, her öğrenilmiş davranışta olduğu gibi pratik mükemmelleştirir.

Bu fikir öz savunma eğitimindeki mantıkla örtüşüyor. Provası yapılmış bir hareket, o an çok daha kolay ortaya çıkar. Çök, kapan, tutun'u bir kez okumak yetmez, bedenin bunu birkaç kez yapmış olmalı. Çevreni okuma ve tehlike anında karar verme konusunu daha geniş ele aldığımız Durumsal Farkındalık rehberine de göz atabilirsin.

Depreme evde nasıl hazırlanırsın?

Deprem anındaki saniyeleri en çok kolaylaştıran şey, depremden önce yaptıklarındır. AFAD'ın hazırlık önerilerinden ev içine dair olanlar şunlar.

Mobilyaları sabitle. Dolap, kitaplık ve rafları duvara sabitle. Ağır eşyaları alt raflara koy. Su ısıtıcısı, buzdolabı ve gaz tertibatını sabitle. Dolap kapaklarına kilit ya da mandal taktır. AFAD, depremlerin zararlarının "alınacak küçük tedbirler ile azaltılabilir" olduğunu vurguluyor.
Yatak ve koltuk çevresini boşalt. Ayna, tablo ve çerçeveleri oturma yerlerinden ve yataklardan uzak yerlere, sağlam şekilde as. Tavana asılı lambaların bağlantılarını güçlendir.
Her odada güvenli nokta belirle. Salonda hangi masanın altına, yatak odasında nereye, mutfakta hangi köşeye çökeceğini şimdiden kararlaştır. Evdeki herkes bilsin.
Aile tatbikatı yap. AFAD, ailece çök, kapan, tutun tatbikatı yapmayı ve evde, iş yerinde, okulda hazırlanan afete hazırlık planının altı ayda bir gözden geçirilmesini öneriyor. Planı gözden geçirirken tatbikatı da tekrarlayabilirsin. Çocuklarla oyun gibi yapabilirsin. Biri "deprem" der, herkes en yakın güvenli noktaya çöker.
Çıkış yolunu ve toplanma alanını belirle. Binadan hangi yoldan çıkacağınızı ve nerede buluşacağınızı konuşun. AFAD'ın önerdiği gibi, herkesin ulaşabileceği, bölge dışında yaşayan bir bağlantı kişisi belirleyin.
Deprem çantasını hazırla. Ne koyacağını adım adım görmek için deprem çantasında neler olmalı yazısına bakabilirsin.
Evin genel güvenliğini gözden geçir. Kilit, aydınlatma, gaz ve elektrik tesisatı gibi konuları ev güvenliği nasıl sağlanır rehberinde ayrıntılı bulabilirsin.

Şimdi ne yapmalısın?

Bu yazıyı kapatmadan önce 15 dakikanı ayır ve şunları yap.

Bulunduğun evde her oda için bir güvenli nokta seç. Sağlam masa ya da dolu mobilya yanı, pencereden ve dış duvardan uzak.
Yatağının başındaki raf, tablo ya da avizeye bak. Üzerine düşebilecek bir şey varsa yerini değiştir.
Salondaki en uzun dolabı ya da kitaplığı duvara sabitlemeyi bu haftanın işi yap.
Yatağının yanına bir çift ayakkabı ve fener koy.
Bu akşam evdekilerle bir kez çök, kapan, tutun provası yap. Planı gözden geçirmek için takvime altı ay sonrasına bir hatırlatma koy.
Telefonunda 112'yi ve bölge dışındaki bağlantı kişisini kolay ulaşılır yere kaydet.

Deprem anında sana kalan birkaç saniyedir. O saniyelerde koşmak yerine çökmeyi, aramak yerine bildiğin noktaya gitmeyi bugün öğrenirsin. Hazırlık korkuyu tamamen almaz, ama korkunun yerine yapacak bir iş koyar.

Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

Deprem anında evin en güvenli yeri neresidir?

Evin en güvenli yeri, bulunduğun odada sağlam bir masanın altı ya da masa yoksa dolu ve hacimli bir koltuk, kanepe gibi mobilyanın yanı veya bir iç duvarın dibidir. Orada diz üstü çöküp başını ve enseni korur, sabit bir yere tutunursun. Resmi rehberler belirli bir oda adı vermez. Sarsıntı sırasında başka odaya koşmak yerine en yakın güvenli noktaya geçmeni önerir. Pencere, avize, dış duvar ve sabitlenmemiş dolaplardan uzak dur.

Hayat üçgeni doğru mu?

Büyük eşyaların yanına kıvrılıp yatmayı ve masa altına girmemeyi öneren viral hayat üçgeni iddiası resmi kurumlarca önerilmez. Earthquake Country Alliance, bu teorinin binaların hep çöktüğü ve mobilyaların hep ezildiği gibi yanlış varsayımlara dayandığını söyler. AFAD'ın sayfasında hayat üçgeni ifadesi geçse de tarif ettiği şey sağlam masa altında ya da dolu mobilya yanında çök, kapan, tutun yapmaktır.

Deprem anında kapı eşiğinde durmak güvenli mi?

Hayır. Earthquake Country Alliance'a göre modern evlerde kapı çerçeveleri evin diğer bölümlerinden daha sağlam değildir ve en sık yaralanma sebebi olan düşen ya da savrulan eşyalara karşı koruma sağlamaz. Ready.gov da kapı eşiğine girmemeni söyler. AFAD da çok sağlam ve yüke dayanıklı olduğunu bilmediğin bir kapıyı kullanmamanı, çoğu iç kapının basit yapıldığını belirtir. Kapı eşiği yerine sağlam masa altında çök, kapan, tutun yap.

Deprem anında dışarı kaçmalı mıyım?

Sarsıntı sırasında dışarı koşma. AFAD, merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşmamanı ve sarsıntı sırasında binayı terk etmeye çalışmamanı söyler. AFAD'ın aktardığına göre araştırmalar, çoğu yaralanmanın bina içinde hareket ederken ya da dışarı çıkmaya çalışırken oluştuğunu gösteriyor. Binanın dış duvarları yakını da düşen cam ve cephe parçaları yüzünden tehlikelidir. Sarsıntı bitince belirlediğin yoldan çık.

Deprem anında yataktaysam ne yapmalıyım?

AFAD'a göre sarsıntı başladığında yataktaysan orada kal. Üzerine düşebilecek ağır bir eşya yoksa başını ve enseni yastıkla koru. Yatağın üstünde ağır raf, tablo ya da avize varsa en yakın güvenli alana geç. Earthquake Country Alliance ayrıca yüzüstü uzanmayı ve kollarını başına yakın tutmayı önerir. Sarsıntı bitince kalkmadan önce ayakkabını giy, yerde kırık cam olabilir.

Deprem anında araba kullanıyorsam ne yapmalıyım?

Bina, ağaç, direk ve üst geçitlerden uzak, güvenli bir yerde yolu kapatmadan sağa yanaş ve dur. AFAD, kontak anahtarını yerinde bırakıp pencereler kapalı şekilde araç içinde kalmanı önerir. Sarsıntı bitince dikkatle devam et ve hasar görmüş yol, köprü ve rampaları kullanma. Tünelde ve çıkışa uzaksan AFAD aracı durdurup yanına yan yatmanı ve başını ellerinle korumanı söyler.

Paylaş

Yazar

Cem Ünsal

Dijital Girişimci · Yazar · Antrenör

Yapay zekâ ve kişisel güvenlik üzerine yazıyor. Şirketlerin yapay zekâ dönüşümünde karar vericilere yön veriyor.

Hakkımda