Taksi ve çağrılı yolculukta güvenlik, birkaç basit alışkanlıkla başlar. Binmeden önce aracı, plakayı ve sürücüyü teyit et. Yolculuğu güvendiğin biriyle canlı konum üzerinden paylaş. Arka koltuğa otur, kapı ve cam kontrolünü kendinde tut, rotayı takip et. Rahatsız hissettiğinde kalabalık ve aydınlık bir yerde inmek her zaman senin hakkın.
Bir yere gitmek için araca binmek, gün içinde en çok tekrarladığımız şeylerden biri. Tam da bu yüzden çoğu zaman otomatiğe bağlanıp hiç düşünmeden yapıyoruz. Ben bu yazıda korkutmak için değil, elini güçlendirmek için buradayım. Amacım seni tedirgin etmek değil, birkaç sade alışkanlığı senin için sıradan hale getirmek. Unutma, hiçbir yöntem yüzde yüz garanti vermez. Ama hazırlıklı olmak, olası bir sorunda sana zaman ve seçenek kazandırır. Değerli olan da budur.
Binmeden önce yapacakların
Güvenli bir yolculuk araca binmeden önce başlar. Çağrılı taşıma uygulamaları sana aracın markasını, rengini, plakasını ve sürücünün adını gösterir. Araç geldiğinde kapıyı hemen açma. Önce plakayı gözünle oku, uygulamadaki bilgiyle karşılaştır. Sonra sürücünün adını ve varsa fotoğrafını kontrol et.
Küçük ama işe yarayan bir alışkanlık şudur. Araca yaklaştığında kendi adını sen söyleme, sürücüye "kimi almaya geldiniz" diye sor. Doğru ismi onun söylemesi, doğru araçta olduğunun basit bir teyididir. Sokakta el kaldırıp bindiğin bir takside ise sürücünün kartını ve plakayı görebileceğin bir yere oturmak sana rahatlık verir.
En değerli adımlardan biri, yolculuğu güvendiğin biriyle paylaşmak. Uygulamaların çoğunda canlı yolculuk paylaşımı vardır, bir aile üyene veya arkadaşına gönderebilirsin. Uygulama kullanmıyorsan telefonundan canlı konumunu paylaş, nereye gittiğini ve tahmini varış saatini bir mesajla yaz. Bunu sürücünün duyacağı şekilde, sesli olarak yapman da caydırıcı olur. "Şu an araca bindim, on beş dakikaya oradayım" cümlesi çok şey anlatır.
Yolculuk sırasında kontrol sende
Bindikten sonra oturma yerin önemli. Mümkünse arka koltuğa, sürücünün çaprazına otur. Bu sana hem mesafe hem de kapıya rahat erişim sağlar. Kapının kilidinin ve camın kontrolünün sende olduğundan emin ol. Bazı araçlarda arka kapı çocuk kilidiyle kapalı olabilir, binerken kapıyı içeriden bir kez dene, açılıyor mu bak.
Telefonun her zaman elinin altında, şarjı yeterli olsun. Uzun yola çıkacaksan yanında küçük bir yedek batarya taşımak iyi bir alışkanlık. Yolculuk boyunca haritadan rotayı takip et. Bunu gizli yapmana gerek yok, açıkça telefonuna bakman zaten doğal bir davranış.
Konuşmak istemiyorsan konuşma. Kişisel bilgilerini, tek başına mı yaşadığını, kapı numaranı paylaşmak zorunda değilsin. Ev adresini vermek yerine yakın bir köşede veya tanıdık bir noktada inmeyi tercih edebilirsin. Bunlar kabalık değil, sınır koymaktır. Kendini rahatsız hissettiren bir sohbet başladığında konuyu kısa cevaplarla kapatman en doğal hakkın.
Aracın nasıl hareket ettiğine dikkat etmek, sürekli tetikte olmak demek değil. Bu daha çok bir alışkanlık. Bu konuyu daha derinlemesine ele aldığım kadınlar için durumsal farkındalık yöntemleri yazısını okumanı öneririm. Farkındalık, panik değil sakin bir dikkattir.
Bir şeyler ters giderse
Diyelim ki rota tuhaf bir şekilde değişti, sürücü bilinen yoldan çıktı ya da içine bir tedirginlik düştü. Önce sakin kal. Panik iyi karar vermeni zorlaştırır. Nedenini doğal bir tonla sor. "Neden bu yoldan gidiyoruz" cümlesi çoğu zaman yeterlidir, çünkü basit bir trafik tercihi de olabilir.
İçin hâlâ rahat değilse harekete geç. Güvendiğin biriyle sesli konuşmaya başla, nerede olduğunu ve nereye gittiğini yüksek sesle söyle. Bu hem karşındakine yalnız olmadığını hissettirir hem de biri seni gerçekten takip eder. İnmek istediğinde bahane üretmen serbest. "Burada bir işim çıktı", "arkadaşım beni burada bekliyor" gibi cümleler işini görür. Kimseye hesap vermek zorunda değilsin.
İnme yerini sen seç. Kalabalık, aydınlık, insan olan bir noktada inmek her zaman daha güvenli. Bir kafenin, açık bir dükkanın veya benzin istasyonunun önü iyi seçeneklerdir. Sürücü durmuyorsa ya da tehdit hissediyorsan 112'yi aramaktan çekinme. Acil bir durumda konum bilgini paylaşabilmen için bulunduğun bölgeyi bilmek de değerlidir.
Bu tür anlarda içgüdüne güvenmeni özellikle vurgulamak istiyorum. Bir şeyin yanlış olduğunu hissediyorsan, sebebini tam açıklayamasan bile o hisse kulak ver. Kadınların güvenliği üzerine yazdığım Muhafız kitabında bu içgüdüsel uyarı sistemini ve onu nasıl güçlendireceğini uzun uzun anlatıyorum. İstersen Muhafız kitabına göz atabilirsin.
İniş sonrası ve takip edilme hissi
Araçtan indikten sonra da birkaç saniye dikkatli olmakta fayda var. Özellikle eve yakın bir yerde indiysen, hemen kapına yönelmeden önce çevrene bir bak. Takip edildiğini hissedersen doğruca evine gitme. Açık bir dükkana gir, kalabalık bir yöne yürü veya güvendiğin birini ara.
Uygulama üzerinden yolculuk yaptıysan, indikten sonra sürücüyü değerlendirme ekranı çıkar. Rahatsız edici bir durum yaşadıysan bunu bildirmen hem senin için hem başkaları için önemli. Sessiz kalman gerekmez. Yaşadığın olumsuz deneyimi bildirmek, sistemin daha güvenli olmasına katkı sağlar.
Gece ve tek başına yolculuk için ek notlar
Gece yolculuğu gündüzden farklı bir dikkat ister, çünkü sokaklar tenha, görünürlük az olur. Mümkünse aracı iç mekandan, yani bir kafeden veya kapalı bir alandan bekle, karanlık bir kaldırımda tek başına durmak yerine. Araç geldiğinde teyit adımlarını atlamadan uygula, acele etme.
Tek başına yolculukta canlı konum paylaşımını asla es geçme. Varış noktasına ulaştığında "geldim, iyiyim" mesajını atmayı bir alışkanlık haline getir. Bu küçük mesaj, seni bekleyen kişinin tetikte olmasını sağlar. Telefon şarjını gece yolculuğundan önce tam doldurman, sessiz görünen ama en çok işe yarayan hazırlıklardan biridir.
Taksi ve çağrılı yolculuklar dışında da benzer prensipler geçerli. Toplu taşıma, asansör, otopark, ıssız sokak senaryoları için hazırladığım rehber, günlük hayattaki farklı ortamlarda aynı sakin dikkati nasıl kuracağını anlatıyor.
Toparlarken
Bütün bu adımları bir kerede aklında tutmaya çalışma. Zamanla, biri bindiğinde diğeri kendiliğinden gelir. Plakayı teyit etmek, arka koltuğa oturmak, konumunu paylaşmak birkaç yolculuk sonra tamamen doğal olur. Amaç seni her an tetikte tutmak değil, olası bir sorunda hazırlıklı olmanı sağlamak. Hazırlık korkuyu azaltır, çünkü ne yapacağını bilmek insanı sakinleştirir. Kendine güven, içgüdüne kulak ver ve unutma, kontrol büyük ölçüde senin elinde.
Sıkça Sorulan Sorular
Çağrılı taşıma uygulamasında plakayı nasıl teyit ederim?
Uygulama sana aracın markasını, rengini ve plakasını gösterir. Araç yanına geldiğinde bu bilgileri gözünle karşılaştır, sonra sürücünün adını ve varsa fotoğrafını kontrol et. Uymuyorsa binme. İstersen sürücüye kendi adını söylemeden önce kimi almaya geldiniz diye sor, doğru ismi o söylesin. Tereddüt varsa yolculuğu iptal etmek en temiz seçenektir.
Yolculuk sırasında kendimi rahatsız hissedersem ne yapmalıyım?
Önce sakin kal ve telefonundan güvendiğin biriyle sesli konuşmaya başla, nerede olduğunu ve tahmini varış saatini yüksek sesle söyle. Rotadan sapma olursa dikkatini çektiğini belli et ve nedenini sor. İçin rahat değilse yakındaki kalabalık, aydınlık bir noktada inmeni iste. Sürücü durmuyorsa 112'yi aramaktan çekinme. İçgüdün en değerli uyarı sistemindir.
Yapay zekâ ve kişisel güvenlik üzerine yazıyor. Şirketlerin yapay zekâ dönüşümünde karar vericilere yön veriyor.
Hakkımda